Projekt ochrony mopka zachodniego realizowany jest przez OTON na 12 obszarach w Polsce, w tym w obszarze Natura 2000 PLH020002 Dębniańskie Mokradła położonym w województwie dolnośląskim. Obszar chroni kompleks lasów i fragmenty łąk położone na prawym brzegu Odry, na zachód od Wołowa. Dotychczas stwierdzono tu 11 gatunków nietoperzy, z czego dwa mopek zachodni Barbastella barbastellus i nocek Bechsteina Myotis bechsteinii stanowią przedmioty ochrony Obszaru.
Policzyliśmy nietoperze zimujące w kampinoskich piwniczkach. Tym razem trafiliśmy na 975 osobników 7 gatunków. W kolejności liczebności były to: gacki brunatne, mopki, nocki Natterera, nocki rude, gacki szare, pojedyncze nocki duże i jeden mroczek późny, który na zimę zwykle wybiera strychy, przewody instalacyjne, nie piwniczki. Z dodatkowych gości jak zwykle traszki, padalce, rusałki, pomrowy, harmonia oraz ślady bytności borsuków, kun i lisów. Piwniczek przybywa, nietoperzy w nich też. Wszyscy zadowoleni, znów sukces!
Latem tego roku członkowie OTON zidentyfikowali liczącą ok. 55 osobników kolonię rozrodczą nocków dużych Myotis myotis, która zamieszkuje poddasze Szkoły Podstawowej w Rychtalu (woj. wielkopolskie). Poszycie dachu budynku podbite jest membraną dachową, która w szczytowej jego części była bardzo zniszczona przez przebywające tam nietoperze. W powyciągane włókna zaplątanych było 10 już martwych nocków dużych. Strych szkoły jest bardzo rzadko odwiedzany, więc osobom zarządzającym budynkiem niewiele było wiadomo na temat tych zwierząt i potencjalnego dla nich zagrożenia.
Mało kto zdaje sobie sprawę z tego, że popularna membrana dachowa może stanowić śmiertelne zagrożenie dla nietoperzy, które zamieszkują strych. Składa się ona z milionów mikrowłókien z tworzywa sztucznego. Przesiadujące na niej nietoperze mierzwią włókna pazurkami tylnych łapek i stopniowo wywlekają je z połaci membrany. Powierzchnia, na której siedzą nietoperze powoli zamienia się w kłąb sztucznych nitek, w które nietoperze z łatwością się zaplątują. Włókna są bardzo wytrzymałe i nie sposób jest je rozerwać lub przegryźć tak małym zwierzętom. Membrana staje się dla nich śmiertelną pułapką.
Czas w okolicy „Mikołaja” to idealny moment by posprzątać strych. Nie przeszkadza się nietoperzom, bo te już są w zimowiskach i można zrobić prezent parafianom… a przy okazji sobie … zabierając nawóz do ogródka Strych kościoła, który posprzątaliśmy (na skraju Doliny Baryczy) wybrała sobie na schronienie kolonia około 150 samic nocka dużego. Po zakończonej hibernacji (marzec/kwiecień) przylatują na strych kościoła by w czerwcu urodzić młode. Maluchy rodzą się w bardzo zbliżonym czasie bo w grupie cieplej zwłaszcza, gdy nie ma się futerka a mamy lecą na polowanie. Młode nietoperze dużo jedzą i szybko rosną. Tak więc kolonia około 300 nocków dużych potrafi trochę nabrudzić. Nietoperze z Doliny Baryczy wrócą wiosną do posprzątanej kryjówki.
Obszar Natura 2000 Ostoja Nietoperzy Gór Sowich jest jednym z 12 lokalizacji na których Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Nietoperzy realizuje projekt „Czynna ochrona mopka zachodniego na wybranych obszarach leśnych w Polsce”. Leży on na terenie województwa dolnośląskiego i obejmuje większą część pasma Gór Sowich. Znany jest on m. in. z licznych historycznych obiektów podziemnych (część z nich udostępniona jest turystycznie), które jednocześnie stanowią cenne zimowiska dla nietoperzy.
Nietoperze są ważnym ogniwem funkcjonowania lasu. Regulują liczebność wielu gatunków bezkręgowców, również tych, które w leśnictwie są traktowane jako szkodniki. Pod koniec XX wieku nietoperze wykazały wyraźny spadek liczebności. Niektóre ich gatunki, np. mopek zachodni (Fot. 1), w wielu krajach Unii Europejskiej są uważane za zagrożone i wymagają wsparcia.
Fot. 1. Portret mopka zachodniego (fot. G. Lesiński).
Począwszy od roku 2022 w 12 kompleksach leśnych w Polsce realizowany jest projekt ”Czynna ochrona mopka zachodniego na wybranych obszarach leśnych w Polsce” dofinansowany ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2014-2021. Zainteresowanie tym projektem wykazało m. in. Nadleśnictwo Skierniewice, Lasy Państwowe, które administruje częścią lasów Puszczy Bolimowskiej. Po wstępnych uzgodnieniach z Nadleśniczym p. Hubertem Kanią, który wykazał dużą przychylność dla tego projektu, przy pomocy pracowników nadleśnictwa wytypowane zostały miejsca, w których zamierzaliśmy przetestować skuteczność nowego typu budek dla nietoperzy (Fot. 2). W maju 2022 roku w Leśnictwie Grabina rozwiesiliśmy 100 takich budek, każdą na wysokości 3,5-3,8 m nad ziemią (Fot. 3).
W ramach projektu „Czynna ochrona mopka zachodniego na wybranych obszarach leśnych w Polsce” zostało powieszonych, kolejnych sto schronień dla mopka zachodniego, tym razem w obszarze Natura 2000 „Ostoja Nietoperzy Gór Sowich” na terenie województwa dolnośląskiego w Nadleśnictwie Świdnica (leśnictwa: Złoty Las, Bojanice, Piskorzów, Pieszyce, Bielawa).
Miło nam poinformować, że XXIX Ogólnopolska Konferencja Chiropterologiczna odbędzie się w dniach 16-18 września 2022 r. w Poznaniu. W czerwcu planowane jest wysłanie Komunikatu II. Zostanie wówczas podany program konferencji oraz koszty uczestnictwa. Rozpoczniemy wtedy również przyjmowanie zapisów wraz ze zgłoszeniami wystąpień. W trakcie konferencji odbędzie się Walne Zgromadzenie Członków Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Nietoperzy