Spróbujmy przez chwilę spojrzeć na 33. Ogólnopolską Konferencję Chiropterologiczną z nieco szerszej perspektywy.
W tegorocznym programie znalazło się 19 referatów wygłoszonych w czterech sesjach tematycznych, jeden wykład plenarny oraz 10 prezentacji plakatowych.Do tego doszły piątkowe warsztaty poświęcone ochronie nietoperzy w lasach oraz niezwykle interesujący wykład naszego gościa specjalnego z Meksyku.
Zatem łącznie było to 30 opracowań, reprezentujących bardzo szerokie spektrum współczesnych badań chiropterologicznych. Pokusiłem się o pewną próbę ich uporządkowania, oczywiście w dużym uproszczeniu, ponieważ wiele przedstawionych badań dotyczyło jednocześnie kilku zagadnień.
Najliczniejsza grupa, obejmująca 10 prac, dotyczyła ekologii, biologii i aktywności nietoperzy. Rozmawialiśmy o preferencjach siedliskowych, podziale nisz ekologicznych, aktywności nietoperzy w różnych typach lasów, jaskiniach i środowisku miejskim, a także o dostępności zasobów pokarmowych.
Co ciekawe, nasze zainteresowania wykraczały daleko poza granice Polski. Dzięki prezentowanym badaniom odwiedziliśmy naukowo między innymi Azory, Włochy, Alpy Albańskie, a nawet Meksyk.
Drugą istotną grupę stanowiło 7 prac dotyczących kryjówek nietoperzy i ich ochrony.
Były więc dziuple, skrzynki, budki typu rocket box, sztuczne kryjówki wykonywane w drzewach, ale także obiekty wykorzystywane przez człowieka.
Dowiedzieliśmy się między innymi, jak nietoperze mogą współistnieć z ludźmi na Stadionie Olimpijskim we Wrocławiu oraz jak dawne obiekty militarne mogą zyskać drugie życie jako zimowiska tych zwierząt.To szczególnie ważny obszar badań, ponieważ pokazuje, jak wiedzę naukową możemy bezpośrednio przekładać na skuteczne działania ochronne.
Kolejnych 6 prac dotyczyło zagrożeń, oddziaływania człowieka na nietoperze oraz zagadnień związanych z ochroną środowiska. Mówiliśmy o śmiertelności nietoperzy na farmach wiatrowych, wpływie imprez masowych, zanieczyszczeniach metalami ciężkimi, patogenach, a także o potencjalnym oddziaływaniu ultradźwięków emitowanych przez urządzenia elektroniczne.
Poruszono również niezwykle istotną kwestię nowych wytycznych dotyczących ochrony nietoperzy podczas realizacji inwestycji liniowych. Trzy prace koncentrowały się na nowoczesnych metodach badawczych i monitoringu.
Sztuczna inteligencja, automatyczna analiza ogromnych zbiorów nagrań, wykorzystanie dostrzegalni przeciwpożarowych czy balonów do rejestrowania aktywności nietoperzy na różnych wysokościach pokazują, jak szybko rozwijają się nasze możliwości badawcze.
Jeszcze niedawno niektóre z tych rozwiązań mogły wydawać się dość odległą przyszłością. Dzisiaj stają się elementem codziennego warsztatu chiropterologa. Wreszcie 4 prace dotyczyły edukacji przyrodniczej, nazewnictwa, interwencji oraz relacji między ludźmi a nietoperzami.
Od historii polskich nazw ssaków, przez analizę emocji towarzyszących spotkaniom z nietoperzami, aż po doświadczenia z wieloletnich interwencji i nowe pomysły na edukację terenową. Ten obszar przypomina nam o czymś bardzo ważnym: nawet najlepsze badania i najskuteczniejsze metody ochrony wymagają społecznego zrozumienia i akceptacji.
Drodzy Państwo, zadałem sobie pytanie: co wynika z naszej konferencji?
Gdybym miał wskazać jeden wspólny mianownik wszystkich tych wystąpień, byłoby nim przekonanie, że współczesna chiropterologia musi łączyć naukę, nowoczesne technologie, praktyczną ochronę przyrody oraz edukację społeczną. Nie wystarczy już tylko wiedzieć, gdzie występują nietoperze. Musimy rozumieć, dlaczego wybierają określone siedliska, jakie zagrożenia na nie oddziałują i w jaki sposób możemy skutecznie im przeciwdziałać.
Cieszy mnie również to, że podczas konferencji spotkali się przedstawiciele wielu środowisk: uczelni, instytutów naukowych, Lasów Państwowych, parków narodowych i krajobrazowych, organizacji pozarządowych, a także osoby zajmujące się praktyczną ochroną nietoperzy.
To właśnie różnorodność doświadczeń i umiejętność współpracy są jedną z największych wartości naszych konferencji.
Tekst Adam Olszewski – Wiceprezes Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Nietoperzy
Fot. Agnieszka Pycińska
Patronat nad konferencją
Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska
Organizatorzy konferencji
Kampinoski Park Narodowy
Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Nietoperzy
Współorganizatorzy
Centrum Biologii Cyfrowej i Nauk Biomedycznych – Biobank Łódź, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego
Wydział Leśny i Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
