Nietoperze od lat inspirują naukowców. Najczęściej mówi się o ich echolokacji, niezwykłym locie albo budowie skrzydeł. Tymczasem okazuje się, że inspiracją może być także coś znacznie mniej oczywistego – ich… łapka.
Nietoperze potrafią godzinami zwisać głową w dół, nie zużywając przy tym dużych ilości energii. To możliwe dzięki wyjątkowej budowie kończyn i mechanizmowi działania ścięgien. Gdy zwierzę zaczepia się o podłoże i obciąża kończyny ciężarem własnego ciała, chwyt nie słabnie, ale przeciwnie – zostaje utrzymany niemal automatycznie. Naukowcy od dawna próbują zrozumieć ten mechanizm i wykorzystać go w technice.
W 2024 roku zespół badaczy opracował mechanizm chwytający inspirowany właśnie łapami nietoperzy. Konstrukcja nie jest klasycznym chwytakiem wymagającym ciągłej pracy napędu. Została zaprojektowana tak, by po uchwyceniu obiektu utrzymywać pozycję przy ograniczonym zużyciu energii. Autorzy określili ją jako przekształcalny mechanizm dokujący inspirowany blokowaniem ścięgien w łapach nietoperzy.
To rozwiązanie może znaleźć zastosowanie między innymi w robotyce mobilnej, systemach automatycznego łączenia elementów, a w przyszłości także w robotach latających. Tam każdy gram masy i każda oszczędzona porcja energii mają znaczenie.
To kolejny przykład tego, że przyroda nie jest tylko obiektem badań. Czasem okazuje się gotowym katalogiem rozwiązań technicznych, które przez miliony lat dopracowała ewolucja. A nietoperze po raz kolejny pokazują, że nawet cechy, których na co dzień nie zauważamy, mogą stać się inspiracją dla technologii przyszłości.
Źródło:
J. Li i in., *Bat Feet-Inspired Gripper: Design and Kinematic Analysis of a Metamorphic Docking Mechanism*, ReMAR 2024.
Fot. Andrzej Węgiel
