Sąd Rejonowy w Goleniowie skazał osobę odpowiedzialną za zniszczenie kolonii karlików malutkich podczas remontu budynku. W wyniku uszczelnienia elewacji nietoperze zostały uwięzione w szczelinach i nie mogły wydostać się na zewnątrz. Zwierzęta, objęte w Polsce ścisłą ochroną gatunkową, pozostawały bez możliwości zdobycia pokarmu i wody. Doprowadziło to do skrajnego odwodnienia co najmniej 55 osobników, z których część nie przeżyła.
Sprawca został oskarżony o spowodowanie istotnej szkody w świecie zwierzęcym (art. 181 § 3 Kodeksu karnego). Sąd uznał go za winnego i wymierzył karę grzywny w wysokości 4000 zł. Dodatkowo zasądził nawiązkę w wysokości 1000 zł na rzecz Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Nietoperzy oraz obciążył sprawcę kosztami postępowania sądowego. Nawiązka została już wpłacona na konto OTON i zostanie przeznaczona na działania związane z ochroną nietoperzy.
To smutny przykład konsekwencji niewłaściwie przeprowadzonych prac remontowych. Jednocześnie wyrok ma istotne znaczenie, ponieważ pokazuje, że niszczenie schronień chronionych gatunków nie jest traktowane jako czyn o znikomej szkodliwości. Może on stanowić ważny sygnał dla właścicieli i zarządców budynków oraz wykonawców prac budowlanych, że remonty powinny być prowadzone z uwzględnieniem obecności chronionych zwierząt.
Większość gatunków nietoperzy wykorzystuje jako schronienia naturalne kryjówki – jaskinie, szczeliny skalne, dziuple oraz pęknięcia drzew. Jednak postępujące przekształcanie środowiska i ubytek naturalnych schronień sprawiają, że część gatunków przystosowała się do życia w sąsiedztwie człowieka. Takie nietoperze chętnie zasiedlają budynki mieszkalne, kościoły, obiekty gospodarcze czy mosty, wykorzystując szczeliny elewacji, poddasza, stropodachy i inne trudno dostępne zakamarki. Często mieszkańcy nawet nie wiedzą, że ich dom stał się schronieniem dla kolonii tych niezwykłych ssaków.
Przed rozpoczęciem termomodernizacji, remontu dachu, uszczelniania elewacji czy innych prac mogących wpłynąć na szczeliny i przestrzenie wykorzystywane przez nietoperze, warto zlecić ekspertyzę chiropterologiczną. Pozwala ona stwierdzić, czy w budynku znajdują się schronienia tych chronionych zwierząt, a także wskazuje, w jaki sposób przeprowadzić remont zgodnie z obowiązującymi przepisami i bez szkody dla przyrody. W wielu przypadkach wystarczy odpowiednio zaplanować termin prac lub zastosować rozwiązania pozwalające zachować istniejące schronienia albo stworzyć nowe miejsca zastępcze. Dzięki temu można uniknąć tragedii podobnych do tej, która stała się przedmiotem postępowania przed Sądem Rejonowym w Goleniowie.
Warto również pamiętać, że wszystkie gatunki nietoperzy występujące w Polsce są objęte ochroną gatunkową. Niszczenie ich schronień, umyślne płoszenie lub zabijanie jest naruszeniem przepisów prawa i może skutkować odpowiedzialnością karną. Ten wyrok przypomina, że ochrona nietoperzy nie jest jedynie obowiązkiem przyrodników, ale także każdego właściciela i zarządcy budynku planującego prace remontowe.
