Szlakiem podkowca

Forum.Przyroda.org

Kontakt

Jolanta Węgiel
Wydział Leśny
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
ul. Wojska Polskiego 28
60-651 Poznań

Mapa strony

  • Unique Visitor:127,981
  • Visitors:
    • Today:718
    • This year:747,936
Abstract: I studied structure of Holocene bat fauna, collected from 12 caves in Kraków-Częstochowa Upland (10000 specimens), belonging to 14 species. Minimum number of individuals (MNI) amounted about 5800. Fourteen selected samples were dated using AMS method in Radiocarbon Laboratory in Gliwice. The range of dates between 672550 BP and 82025 BP was recorded. Myotis nattereri dominated between 5000 and 6000 BP (end of atlantic period), while Myotis bechsteinii and Plecotus auritus – about 4000 BP (boreal period). Rhinolophus hipposideros (recorded earlier only in Pleistocene material) occurred in Holocene since 5000 BP. Results of earlier paleozoological dating (dominance of M. bechstenii in atlantic period and M. nattereri in subboreal period) were not confirmed using AMS method.
 
Po ostatnim zlodowaceniu (około 10 000 p.n.e.) nastąpiła rekolonizacja terenu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej przez nietoperze i zaczęła się formować współczesna fauna. W efekcie wymierania kolonii zimowych w namulisku jaskiniowym gromadzi się materiał osteologiczny. Charakter powstawania chiropterocenoz stwarza wyjątkową możliwość prześledzenia trendów zmian fauny nietoperzy.
 
Opracowano holoceńską faunę nietoperzy z dwunastu jaskiń oraz ponownie oznaczono materiał dostępny w kolekcji (jedno stanowisko). Z pozyskanego materiału oznaczono ponad 10 000 okazów należących do 14 gatunków; minimalna liczba osobników (MNI) wyniosła około 5800. Z pobranego materiału wyselekcjonowano 14 próbek, które datowano metodą AMS w Laboratorium Radiowęglowym w Gliwicach. Otrzymano rozpiętość dat od 672550 lat temu (Jaskinia Na Świniuszce) do 82025 lat temu (Jaskinia Nietoperzowa).
Na podstawie uzyskanych dat zrekonstruowano przebieg zmian liczebności dla poszczególnych gatunków. Najpełniejszy obraz uzyskano dla najliczniej reprezentowanych gatunków: nocka Natterera Myotis nattereri, nocka Bechsteina Myotis bechsteinii, nocka rudego Myotis daubentonii oraz gacka brunatnego Plecotus auritus:
- nocek Natterera dominował od 5000 do 6000 lat temu, maksimum dominacji (do 80% wśród materiału) przypada na schyłek okresu atlantyckiego – około 5500 lat temu;
- nocek Bechsteina od 3000 do 7000 lat temu stanowił ponad 20% wśród szczątków, przy czym maksimum (>50%) przypadało na okres subborealny, około 4000 lat temu;
- nocek rudy nie wykazywał wyraźnych trendów, chociaż w niektórych próbach stanowił do 20%;
- gacek brunatny – maksimum liczebności tego gatunku przypada – podobnie jak nocka Bechsteina – na okres subborealny – około 4000 lat temu
Pozostałe gatunki nie występują tak licznie. Nocek duży Myotis myotis, jeden ze współczesnych dominantów, pojawia się w materiale około 5000 lat temu, ale liczniej stwierdzony został dopiero 800 lat temu. Podkowiec mały Rhinolophus hipposideros, dotychczas znajdowany tylko w materiale plejstoceńskim, występuje już od schyłku atlantyku (około 5000 lat temu). Liczniej pojawia się pod koniec subborealu (3000 lat temu); dotychczas jego pojawienie się na północ od Karpat wiązano z osadnictwem.
Nie potwierdzono dotychczasowego datowania paleozoologicznego: 
- maksimum liczebności nocka Bechsteina przypada na okres subborealny, a nie, jak sugerowano, na okres atlantycki;
- maksimum liczebności nocka Natterera przypada na schyłek okresu atlantyckiego, nie na okres subborealny.