Szlakiem podkowca

Forum.Przyroda.org

Kontakt

Jolanta Węgiel
Wydział Leśny
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
ul. Wojska Polskiego 28
60-651 Poznań

Mapa strony

  • Unique Visitor:111,382
  • Visitors:
    • Today:1,048
    • This year:704,714

Na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego odbyła się publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr. Korneliusza Kurka pt. „Ekologia i zmienność genetyczna populacji nocka wąsatka Myotis mystacinus w Karpatach Zachodnich”. Promotorem pracy była prof. dr hab. Bogumiła Jędrzejewska z Instytutu Biologii Ssaków PAN, a jej recenzentami: dr hab. Grzegorz Lesiński (Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego) i dr hab. Ireneusz Ruczyński (Instytut Biologii Ssaków PAN).

Celem pracy doktorskiej było poznanie ekologii populacji nocka wąsatka w Karpatach Zachodnich, określenie preferencji środowiskowych gatunku oraz struktury genetycznej osobników zamieszkujących Beskid Śląski, Beskid Mały, zachodnią część Beskidu Żywieckiego oraz Kotlinę Żywiecką.

Analizując 400 zasad genu mitochondrialnego DNA kodującego 12S rRNA w populacji nocka wąsatka w Beskidach Zachodnich wykryto 13 haplotypów, należących do jednej linii filogenetycznej. Zróżnicowanie mutacyjne haplotypów było niskie. Mimo iż na żerowiskach, rojeniu i zimowaniu dominował ten sam jeden haplotyp, to w każdym z tych miejsc stwierdzono haplotypy unikalne.

Nocek wąsatek był gatunkiem licznie odławianym (21,2%) na żerowiskach, o strukturze płci przesuniętej na korzyść samców (62,2%), jednak w mniejszym stopniu niż u innych gatunków nietoperzy odławianych w regionie. Większość odnalezionych kryjówek dziennych (97,9%) znajdowała się w domach i budynkach gospodarczych. Areały nockó wąsatków śledzonych za pomocą radiotelemetrii składały się z 1-4 płatów o łącznej powierzchni wynoszącej średnio 26 ha, a nietoperze żerowały przede wszystkim w luźnych zadrzewieniach porastających brzegi potoków, wśród zadrzewień śródpolnycha także na skraju lasu, wykazując duże przywiązanie do wykorzystywanych żerowisk (zarówno podczas prowadzenia namiarów radiotelemetrycznych, jak i między sezonami, na co wskazały dane z obrączek).

Szczyt aktywności nocnej przypadał na 3. i 4. godzinę po zachodzie słońca, a głównymi czynnikami wpływającymi na aktywność nocków wąsatków były temperatura średnia nocy i długość trwania opadów. Rojenie nocka wąsatka rozpoczynało się w drugiej połowie lipca, kiedy to przy otworach jaskiń pojawiały się samce, a kończyło w drugiej połowie września, kiedy następował szczyt sezonowej aktywności rojenia się samic.

Udział gatunku w strukturze nietoperzy odławianych przy jaskiniach wynosił 13,6%. Karpaty Zachodnie nie były jednak ważnym miejscem zimowania nocka wąsatka, który stanowił zaledwie 4,5% wszystkich hibernujących nietoperzy. Nie stwierdzono przelotów pomiędzy żerowiskami, a badanymi miejscami rojenia, a wszystkie nietoperze zaznakowane nadajnikami radiotelemetrycznymi przy otworach jaskiń opuściły teren badań.

Wskazuje to, że nietoperze biorące udział w rojeniu są osobnikami przelatującymi przez badany obszar. Zebrane wyniki, w zestawieniu z dostępną literaturą sugerują, że nocki wąsatki, po wydaniu na świat i odchowaniu potomstwa, rozpoczynają wędrówkę do swoich zimowisk, a jaskinie przy otworach których obserwuje się rojenie stanowią punkty przystankowe i awaryjne miejsca zimowania, wykorzystywane np. przy załamaniu się warunków pogodowych.

Robert Mysłajek