Szlakiem podkowca

Forum.Przyroda.org

Kontakt

Jolanta Węgiel
Wydział Leśny
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
ul. Wojska Polskiego 28
60-651 Poznań

Mapa strony

  • Unique Visitor:160,624
  • Visitors:
    • Today:1,231
    • This year:918,633
Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej wita śnieżną aurą.

Zima to czas intensywnych inwentaryzacji nietoperzowych. Niedawno mieliśmy okazję wziąć udział w jednej z nich - tym razem na obszarze Parku Krajobrazowego Puszczy Rominckiej. Efekty? Pozłociste! Zobaczcie sami.

Badania tego typu - często mówi się na nie „liczenia zimowe” - prowadzi się w różnego rodzaju podziemiach. Mogą to być dużych rozmiarów schrony militarne, jaskinie czy sztolnie, ale także i niewielkie przydomowe piwnice, które są również bardzo istotne dla zimowania nietoperzy.

Piwniczki te są przez ludzi wykorzystywane najczęściej jako miejsca gdzie bezpiecznie można przechować ziemniaki, marchew czy przetwory w czasie zimowym. Bezpieczeństwo jest czymś, na czym zależy nietoperzom, zatem korzystają one z cichych mrocznych przestrzeni, żeby  przetrwać do wiosny. Na takich obszarach jak Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej, piwnice mogą być najważniejszymi obiektami w których nietoperze mają szansę przeżyć, hibernując przez kilka miesięcy.

Nietoperze wielu ludziom kojarzą się bardzo pozytywnie - i tym razem tak właśnie było. Osoby, których posesje odwiedziliśmy,  na pytania o te zwierzęta reagowali przyjaźnie. Zazwyczaj bez wahania zezwalali nam na „rekonesans” ich piwniczek. Pozytywnie nastawieni byli zarówno ci, którzy zetknęli się już wcześniej z badaczami, jak i ci do których zawitaliśmy pierwszy raz. Dziękujemy!

Wcześniejsze dane z obszarów przy granicy z Rosją (Obwód Kaliningradzki) wskazywały na stosunkowo duży udział mroczka pozłocistego Eptesicus nilssonii w ogólnej liczbie znajdowanych tam nietoperzy. Ba, dodatkowo ilość hibernujących ssaków w niektórych piwnicach przekraczała 20 osobników, co było - jak na polskie warunki - wynikiem imponującym!

W poprzednich sezonach Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej wykonał w niektórych piwniczkach pewien zabieg ochronny. Pod sufitami tych obiektów umieszczono cegły, tzw. „dziurawki”. Taki zabieg stosuje się w sytuacjach gdy chcemy stworzyć nietoperzom więcej zimowych miejsc do bytowania. Zwierzęta te korzystają bowiem z niewielkich przestrzeni - spękań w ścianach, niewielkich nisz, ubytków w tynku, żeby tam w spokoju przetrwać zimę. Najkrócej mówiąc - lubią się chować i czuć bezpiecznie - z tego względu rzadko są zauważane przez właścicieli piwnic. A jedna „dziurawka” przytwierdzona do sufitu w piwnicy może tworzyć wiele „pokojów hotelowych” dla nietoperzy.

Wyniki z tego roku (badania z dni 21 i 22 stycznia 2017r.) ucieszyły nas bardzo - okazało się, że tam gdzie zastosowano „dziurawki”, przybyło nietoperzy, i to w znacznym stopniu! W jednej z piwnic stwierdzono aż 33 osobniki, a wśród nich kilkanaście mroczków pozłocistych. Z rekordowej „dziurawki” skorzystało 9 nietoperzy, głównie mopków!

Mroczek pozłocisty to gatunek borealny, więc gdy tak często spotykaliśmy go w piwnicach z okolic Puszczy Rominckiej - na północy Polski - nie byliśmy szczególnie zdziwieni. Jego grzbiet pokrywa piękne futerko o wyjątkowym zabarwieniu. Generalnie jest brązowe, ale dzięki żółtawym końcówkom włosów daje ono wrażenie, że nietoperz ten jest pozłacany.

Gdyby ktoś chciał wyposażyć swoją piwnicę w „nietoperzowy hotel”, musi pamiętać między innymi:

  1. …o tym, że nietoperze to zwierzęta chronione. To wskazuje nie tylko na istnienie listy zakazów* wobec postępowania z nimi, ale i najzwyklejszą dbałość o to, żeby im nie przeszkadzać w życiu - nawet przy próbach pomocy. To są małe stworzenia, które mogą być bardzo wrażliwe na jakiekolwiek działanie człowieka.
  2. …o bezpieczeństwie - zarówno swoim („lepiej żeby dziurawka nie spadła nikomu na głowę, mocowanie musi być solidne”) jak i nietoperzy - jeśli już tam zamieszkają to odwiedziny i „świecenie im w oczy” może im zaszkodzić. Warto zastanowić się czy jesteśmy w stanie wstrzymać w sobie chęć aż tak bliskiego kontaktu z naturą. Ten nie zawsze jej służy.
  3. …o kwestiach technicznych - szczegóły mają znaczenie. Zarówno konstrukcja piwnicy, warunki w niej panujące, sposób użytkowania jak i miejsce powieszenia „dziurawki” mogą decydować o tym czy nietoperze z tego skorzystają czy nie. No i jeszcze inne czynniki, o których można by sporo dyskutować…
  4. …o terminach - cokolwiek głośniejszego czy bardziej ruchliwego robimy w nietoperzowej piwnicy, to na pewno nie w tym samym czasie, w którym one z niej korzystają. Późną jesienią, zimą i wczesną wiosną - nie! Nietoperze chcą przeżyć, a piwnica może być jedynym miejscem w którym mają na to szanse.
  5. …o wielu innych istotnych sprawach związanych z ochroną nietoperzy. To wciąż mało poznane stworzenia - dobrze jest poszperać w źródłach wiedzy albo zapytać fachowca jeśli się ma wątpliwości.

Jesteśmy przekonani, że „Jego Pozłocistość Mroczek” będzie nadal regularnie i coraz chętniej gościł w piwnicach z Parku Krajobrazowego Puszczy Rominckiej. Życzymy powodzenia!

Tekst: Grzegorz Błachowski, Beata Notter


PS Podziękowania za solidną współpracę dla (alfabetycznie): Pawła Augustynowicza, Eli Gumowskiej i Loreny Notter!

Fotografie: Paweł Augustynowicz, Grzegorz Błachowski, Beata Notter, Lorena Notter.

 

* - np. zakaz zabijania, okaleczania, transportu, pozyskiwania, przetrzymywania, posiadania żywych zwierząt, posiadania zwierząt martwych lub ich części, niszczenia siedlisk i ostoi.