Szlakiem podkowca

Forum.Przyroda.org

Kontakt

Jolanta Węgiel
Wydział Leśny
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
ul. Wojska Polskiego 28
60-651 Poznań

Mapa strony

  • Unique Visitor:117,090
  • Visitors:
    • Today:698
    • This year:738,646
Abstract: Bats frequently act as vectors of lyssaviruses around the world. Until 1985 bat rabies has occurred rarely in Europe, with only 14 confirmed records. The isolation of two rabies-related viruses in 1985 from Eptesicus serotinus and from a man who was bate by a bat in led to a large epidemiological survey. As a result the number of rabies cases diagnosed in bats increased. In Poland a single cases were recorded in the past but the number of rabies cases in bats has increased since 1998. Summary of the knowledge on bat rabies is presented below.
 
Wścieklizna jest jedną z najstarszych chorób znanych rodzajowi ludzkiemu. Pierwszą wzmiankę o niej zawarto w babilońskim kodeksie Esznnuny, który pochodzi z XXIII w. p.n. e. i jest starszy od powszechnie znanego kodeksu Hammurabiego, datowanego na wiek XVII p.n.e. Przez prawie dwa tysiące lat uważano, że wścieklizna może być przenoszona na człowieka wyłącznie przez wściekłe psy. W drugiej połowie XX w. nastąpił gwałtowny rozwój badań nad wirusem i epidemiologią wścieklizny. Efektem tego było opracowanie testów diagnostycznych oraz metod kontroli wścieklizny u psów. Jednakże wkrótce okazało się, że wolno żyjące zwierzęta mięsożerne są alternatywnym rezerwuarem tej choroby. Dopiero w 1953 r. zanotowany na Florydzie zgon człowieka został skojarzony z nietoperzem Lasiurus cinereus. Rozpoczęto wówczas dokładne badania pod tym kątem nietoperzy w Ameryce Północnej oraz w Europie. W latach 1958-1984 zanotowano tylko 14 przypadków wścieklizny u europejskich nietoperzy. Pierwszy w Europie przypadek zdiagnozowania tej choroby u nietoperza miał miejsce w Hamburgu w 1958 r.
 
Wirus wścieklizny i wirusy wściekliznopodobne należą do rodziny Rhabdoviridae, rodzaju Lyssavirus. Do roku 1956 uważano, iż wirus wścieklizny jest jedynym przedstawicielem tego rodzaju. W 1956 r. wyizolowany został pierwszy wirus wściekliznopodobny na kontynencie afrykańskim, a w 1958 r. w Europie. Do chwili obecnej opisano 5 serotypów i 7 genotypów w obrębie rodzaju Lyssavirus.
Izolacja w 1985 r. dwóch wirusów wściekliznopodobnych – od mroczka późnego Eptesicus serotinus w Danii oraz z mózgowia człowieka (zoologa pogryzionego kilkakrotnie przez nietoperze 4 lata wcześniej w Malezji) – spowodowała wzrost zainteresowania tematem i doprowadziło do zakrojonych na szeroką skalę badań epidemiologicznych. Efektem był drastyczny wzrost notowanych przypadków wścieklizny wśród nietoperzy: z 15 w 1985 r. do 122 w 1986 r. i 142 w 1987 r. Ogółem w latach 1977-2000 zanotowano w Europie 630 przypadków wścieklizny u nietoperzy – głównie (95%) u mroczka późnego Eptesicus serotinus. 
W Polsce pierwszy przypadek wścieklizny u nietoperza zanotowano w 1972 r. w Krakowie. W kolejnych latach diagnozowano tylko pojedyncze przypadki wścieklizny u tych zwierząt. Momentem przełomowym wydaje się być rok 1998, w którym zdiagnozowano 7 przypadków, w większości u mroczka późnego. W następnych latach notowano również po kilka przypadków u tego gatunku. Dotychczas przeanalizowane izolaty wirusa wścieklizny pochodzące od nietoperzy wykazały jego przynależność do genotypu 5 rodzaju Lyssaavirus.